Xử trí khi dị vật mắc vào vết thương của trẻ | Wellbeing

Ngô Thị Sáng | Chuyên gia tập huấn dự án Sơ cứu nhanh – Giành sự sống

Tổ chức Giáo dục Sức khỏe Wellbeing

Trẻ nhỏ là lứa tuổi hiểu động, tò mò và thích khám phá thế giới xung quanh. Trong quá trình chơi và tham gia các hoạt động, trẻ rất dễ bị thương do các vật nhọn đâm phải như mảnh kính, dao, dĩa, kéo... Nếu một vật như mảnh kính hay các vật nhọn khác mắc vào vết thương thì rất đáng lo ngại vì nó có thể bịt kín vết thương, ngăn máu chảy. Do đó đòi hỏi cha mẹ và người chăm sóc trẻ cần biết cách sơ cứu đúng.

Các bước xử trí khi dị vật mắc vào vết thương của trẻ

Nếu cha mẹ hoặc người chăm sóc trẻ thấy có dị vật mắc vào vết thương của trẻ thì hãy xử trí theo các bước sau:

- Giúp trẻ nằm xuống và dỗ dành để trấn an trẻ. 

- Không tìm mọi cách để cố gắng lấy dị vật ra vì bạn có thể gây tổn thương thêm hoặc chảy máu nặng hơn ở vết thương của trẻ. Chỉ nên rút dị vật nếu nó nhỏ và đâm sâu không quá 1cm. Nếu dị vật đâm sâu quá 1 cm hoặc không chắc về độ sâu của vết đâm, không rút dị vật khỏi vết thương.

-Nếu vết thương chảy máu nhiều, hãy ép hai cạnh của dị vật để đẩy hai mép vết thương lại gần giúp cầm máu.

- Nhẹ nhàng đặt vài miếng gạc lên trên vết thương và phần vết thương xung quanh dị vật để giảm nguy cơ nhiễm trùng cho trẻ. 

- Độn thêm băng ở hai cạnh vết thương sao cho phần băng độn thêm cao hơn dị vật một chút. Tốt nhất nên sử dụng băng độn thêm là băng cuộn.

- Cố định băng cuộn và vết thương bằng cách dùng băng quấn xung quanh, cẩn thận để không ấn vào dị vật.

- Đưa trẻ đi bệnh viện hoặc gọi cứu thương.

Lưu ý:

- Kiểm tra lại sổ tiêm để chắc chắn trẻ đã được tiêm phòng vắc-xin uốn ván mũi nhắc lại

Đây là một vi khuẩn nguy hiểm có trong đất. Nếu vi khuẩn này qua vết thương vào cơ thể, chúng sẽ tiết ra các độc tố cho hệ thần kinh. Cách phòng bệnh uốn ván tốt nhất là tiêm vắc-xin. Trẻ dưới một tuổi đều được tiêm vắc-xin phòng uốn ván trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Trước khi đi học, trẻ nên được tiêm mũi nhắc lại.

- Nếu trẻ bị mất nhiều máu, hãy tiến hành các bước sơ cứu vết thương chảy máu nghiêm trọng.

Biện pháp phòng tránh các vết thương có dị vật cắm vào ở trẻ

Trẻ nhỏ rất hiếu động, thích khám phá và không ý thức được về những nguy hiểm có thể gặp phải. Chỉ một khoảnh khắc nhỏ bất cẩn của người lớn cũng dẫn tới hậu quả khó lường. Do đó, cha mẹ và người chăm sóc trẻ hãy chú ý thực hiện các điều sau để phòng tránh các vết thương do dị vật cắm vào ở trẻ:

- Không để trẻ chạy nhảy, đùa nghịch khi đang cầm kéo, đũa hoặc các vật sắc nhọn trên tay

- Bọc lại các đầu, cạnh của những đồ vật sắc nhọn trong nhà

- Đặt những vật sắc nhọn ở những chỗ trẻ không thể với được

- Với trẻ nhỏ, cần có người lớn trông nom và quan sát trẻ

Ngoài việc phòng tránh các vết thương do dị vật, phụ huynh cũng nên trang bị thêm kỹ năng sơ cấp cứu cơ bản để xử lý các tình huống tai nạn thường gặp ở trẻ. Dưới đây là một số tình huống phổ biến và cách xử trí đúng:

1. Sơ cứu vết thương hở

Trẻ nhỏ rất dễ bị trầy xước hoặc có vết thương hở khi chơi đùa, té ngã. Khi gặp tình huống này, cha mẹ cần:

• Rửa tay sạch trước khi sơ cứu để tránh lây nhiễm vi khuẩn vào vết thương của trẻ.
• Dùng nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn nhẹ để rửa vết thương, loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn.
• Nếu vết thương chảy máu, có thể dùng gạc sạch để cầm máu bằng cách ấn nhẹ lên vết thương trong vài phút.
• Sau khi cầm máu, băng vết thương bằng băng gạc vô trùng để bảo vệ khỏi bụi bẩn và vi khuẩn.

Nếu vết thương sâu, chảy máu nhiều không cầm được hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng (sưng, đỏ, có mủ), cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được xử lý kịp thời.

2. Xử trí khi trẻ bị ngã đập đầu

Trẻ rất hiếu động và thường xuyên bị té ngã, đặc biệt là khi tập đi hoặc chơi ở những khu vực cao. Nếu trẻ bị ngã đập đầu, cha mẹ cần:

• Quan sát dấu hiệu chấn thương như chảy máu, sưng đau, nôn ói, buồn ngủ bất thường hoặc mất ý thức.
• Nếu trẻ tỉnh táo, không nôn, không có vết thương hở, có thể chườm đá lạnh lên vùng sưng đau trong 10-15 phút để giảm sưng.
• Nếu trẻ có biểu hiện bất thường như co giật, mất ý thức, chảy máu tai hoặc mũi, cần giữ nguyên tư thế và đưa trẻ đi cấp cứu ngay lập tức.

3. Sơ cứu khi trẻ bị bỏng

Bỏng là tai nạn thường gặp, nhất là do nước sôi, dầu nóng hoặc vật nóng. Khi trẻ bị bỏng, cha mẹ cần:

• Nhanh chóng xả nước mát vào vết bỏng trong ít nhất 10 phút để giảm nhiệt độ, hạn chế tổn thương sâu.
• Không bôi kem đánh răng, mỡ trăn hay các chất không rõ nguồn gốc lên vết bỏng, vì có thể gây nhiễm trùng.
• Nếu vết bỏng lớn, sâu, có mụn nước hoặc bong tróc da, cần băng nhẹ bằng gạc vô trùng và đưa trẻ đi viện.

4. Xử trí khi trẻ hóc dị vật

Trẻ nhỏ thường có thói quen cho đồ vật vào miệng, dễ dẫn đến hóc nghẹn. Nếu trẻ bị hóc, cha mẹ cần:

• Với trẻ dưới 1 tuổi: Đặt trẻ nằm sấp trên cánh tay, đầu thấp hơn thân, vỗ lưng 5 cái giữa hai bả vai để đẩy dị vật ra ngoài.
• Với trẻ trên 1 tuổi: Đứng sau trẻ, vòng tay qua bụng, đặt nắm tay ở vùng thượng vị và ấn mạnh theo hướng từ dưới lên (thủ thuật Heimlich).
• Nếu trẻ không thở được, tím tái, cần gọi cấp cứu ngay.

5. Sơ cứu khi trẻ bị ngộ độc

Trẻ có thể vô tình uống nhầm hóa chất, thuốc hoặc thực phẩm nhiễm độc. Khi phát hiện trẻ bị ngộ độc, cần:

• Giữ bình tĩnh, xác định trẻ đã uống phải gì, lượng bao nhiêu.
• Không cố gây nôn nếu không biết rõ chất độc, vì có thể làm tình trạng nặng hơn.
• Nếu trẻ hôn mê, khó thở, co giật, cần đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Tại sao cha mẹ nên học sơ cấp cứu?

Nhiều bậc phụ huynh nghĩ rằng tai nạn là điều hiếm khi xảy ra, nhưng thực tế, trẻ em luôn đối mặt với nguy cơ chấn thương hàng ngày. Việc trang bị kiến thức sơ cấp cứu giúp giảm thiểu tổn thương và có thể cứu sống trẻ trong những tình huống nguy cấp. Theo thống kê, nhiều ca cấp cứu trẻ em có thể được ngăn chặn hoặc giảm nhẹ hậu quả nếu người chăm sóc có kỹ năng sơ cứu đúng cách. Những phút đầu tiên sau tai nạn là "thời gian vàng" để xử lý, và hành động kịp thời có thể quyết định sự sống còn của trẻ.

Sơ cấp cứu – Không chỉ dành cho cha mẹ

Không chỉ cha mẹ mà giáo viên, bảo mẫu, người giữ trẻ, và thậm chí anh chị em trong gia đình cũng cần được trang bị những kiến thức này. Khi mỗi người trong cộng đồng đều có kỹ năng sơ cấp cứu, chúng ta sẽ tạo ra một môi trường an toàn hơn, hạn chế được những tình huống đáng tiếc xảy ra.

Là đơn vị đào tạo sơ cấp cứu uy tín, mang đến các khóa học sơ cấp cứu chất lượng cao. Tổ chức Giáo dục Sức khỏe Wellbeing thiết kế chương trình học sơ cấp cứu giúp bạn và tổ chức trang bị kỹ năng ứng phó hiệu quả trong các tình huống khẩn cấp. Hãy tham gia khóa học sơ cấp cứu của chúng tôi ngay hôm nay để bảo vệ bản thân và những người thân yêu.