Giải đáp: Sơ cứu đuối nước có nên dốc ngược người không?

Sơ cứu đuối nước có nên dốc ngược người không là câu hỏi khiến nhiều người bối rối khi chứng kiến một vụ tai nạn đuối nước. Dốc ngược người để “đổ nước” vẫn là cách sơ cứu được truyền miệng rộng rãi, dù đã bị y học bác bỏ từ lâu. Hiểu đúng quy trình cấp cứu sẽ giúp tăng khả năng hồi phục và hạn chế những biến chứng nguy hiểm.

Sơ cứu đuối nước có nên dốc ngược người không?

Câu trả lời là KHÔNG. Dốc ngược người hoặc vác nạn nhân lên vai không giúp đưa nước trong phổi ra ngoài, ngược lại còn làm chậm quá trình cấp cứu và giảm cơ hội cứu sống.

Theo khuyến cáo y khoa, ưu tiên hàng đầu là nhanh chóng khai thông đường thở và thực hiện hồi sức tim phổi (CPR) khi nạn nhân ngừng thở hoặc ngừng tim. Cấp cứu đúng ngay trong những phút đầu giúp nâng cao khả năng hồi phục và hạn chế di chứng.

Những tác hại nguy hiểm khi dốc ngược người bị đuối nước

Dốc ngược người bị đuối nước có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu áp dụng trong giai đoạn cấp cứu ban đầu.

Lãng phí “thời gian vàng” cấp cứu tim và não

Não chỉ có thể chịu thiếu oxy trong khoảng 4-5 phút trước khi xuất hiện tổn thương không hồi phục. Mỗi phút chậm trễ đều làm giảm khả năng cứu sống và tăng nguy cơ để lại di chứng thần kinh.

Dành thời gian dốc ngược người thay vì hồi sức tim phổi khiến nạn nhân bỏ lỡ giai đoạn cấp cứu quan trọng nhất. Đây là nguyên nhân làm giảm hiệu quả hồi sức trong nhiều trường hợp đuối nước.

Nguy cơ sặc dịch dạ dày vào đường hô hấp

Khi cơ thể bị dốc ngược, dịch dạ dày và thức ăn dễ trào ngược lên đường hô hấp. Chất nôn đi vào phổi có thể gây tắc nghẽn đường thở hoặc viêm phổi hít. Đường thở bị cản trở khiến quá trình cung cấp oxy càng khó khăn hơn. Tình trạng thiếu oxy kéo dài cũng làm tăng nguy cơ tổn thương các cơ quan quan trọng.

Tham khảo: Hướng dẫn sơ cứu khi gặp người bị ngất xỉu đột ngột.

Nguy cơ chấn thương cột sống cổ và não

Nhiều nạn nhân đuối nước gặp tai nạn sau khi nhảy xuống vùng nước nông hoặc va đập mạnh. Cột sống cổ có thể đã bị tổn thương ngay từ thời điểm xảy ra sự cố. Các động tác xóc mạnh, vác trên vai hoặc dốc ngược cơ thể dễ làm chấn thương nặng hơn. Hậu quả có thể ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động và phục hồi của nạn nhân.

Quy trình sơ cứu đuối nước đúng chuẩn y khoa (Chuẩn AHA/Bộ Y tế)

Thực hiện đúng quy trình sơ cứu giúp tăng cơ hội cứu sống nạn nhân và hạn chế tổn thương do thiếu oxy. Các bước cần tiến hành liên tục cho đến khi nhân viên y tế tiếp nhận.

Bước 1: Đưa nạn nhân lên bờ an toàn và gọi hỗ trợ (115)

Đưa nạn nhân ra khỏi khu vực nguy hiểm bằng phương pháp an toàn, tránh để người cứu gặp thêm rủi ro. Sau đó nhanh chóng gọi 115 hoặc nhờ người xung quanh hỗ trợ cấp cứu. Nếu có nhiều người tại hiện trường, nên phân công một người gọi cấp cứu trong khi người còn lại bắt đầu sơ cứu. Cách phối hợp này giúp rút ngắn thời gian chờ hỗ trợ y tế.

Bước 2: Kiểm tra ý thức và nhịp thở của nạn nhân

Gọi lớn và vỗ nhẹ vào vai để kiểm tra phản ứng của nạn nhân. Quan sát lồng ngực, lắng nghe hơi thở và kiểm tra trong khoảng 10 giây để xác định còn thở hay không. Nếu nạn nhân không đáp ứng hoặc không thở bình thường, cần tiến hành hồi sức tim phổi ngay. Không dành thời gian dốc ngược người hoặc tìm cách ép nước ra ngoài.

Bước 3: Thực hiện hô hấp nhân tạo và ép tim ngoài lồng ngực (CPR)

Đối với đuối nước, ưu tiên hà hơi thổi ngạt 2 lần để nhanh chóng bổ sung oxy cho cơ thể. Sau đó thực hiện 30 lần ép tim ngoài lồng ngực, lặp lại chu kỳ 2 lần thổi ngạt - 30 lần ép tim cho đến khi nạn nhân có dấu hiệu hồi phục hoặc nhân viên y tế tiếp nhận.

Trong suốt quá trình CPR, cần giữ nhịp ép tim đều và đúng vị trí giữa lồng ngực. Hồi sức liên tục giúp duy trì tuần hoàn và tăng khả năng cứu sống nạn nhân.

Bước 4: Đặt nạn nhân ở tư thế nằm nghiêng an toàn (tư thế hồi phục)

Khi nạn nhân đã tự thở trở lại nhưng chưa tỉnh hoàn toàn, đặt cơ thể ở tư thế nằm nghiêng để giữ đường thở luôn thông thoáng. Tư thế này giúp hạn chế nguy cơ sặc khi nôn. Không để nạn nhân nằm ngửa nếu còn nguy cơ nôn ói. Đồng thời tiếp tục theo dõi nhịp thở và ý thức cho đến khi có nhân viên y tế.

Bước 5: Giữ ấm và chuyển ngay đến cơ sở y tế gần nhất

Dùng khăn khô hoặc chăn sạch giữ ấm cơ thể sau khi đưa nạn nhân lên bờ. Hạn chế để nạn nhân tiếp xúc với gió lạnh vì dễ làm hạ thân nhiệt. Ngay cả khi đã tỉnh táo, nạn nhân vẫn cần được đưa đến cơ sở y tế để theo dõi. Một số biến chứng hô hấp có thể xuất hiện muộn sau nhiều giờ kể từ thời điểm đuối nước.

Kết luận 

Qua những thông tin trên, có thể khẳng định sơ cứu đuối nước có nên dốc ngược người không là quan niệm cần loại bỏ. Thực hiện đúng quy trình CPR mới là giải pháp hiệu quả trong giai đoạn cấp cứu ban đầu. Đừng quên trang bị kỹ năng tại khóa học sơ cấp cứu của Wellbeing để sẵn sàng ứng phó khi cần thiết.