Kỹ năng sơ cứu chấn thương đầu do ngã cần có trong gia đình

Sơ cứu chấn thương đầu do ngã đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ người bị nạn sau tai nạn. Không phải mọi chấn thương đầu đều có biểu hiện rõ ngay từ đầu, vì vậy việc theo dõi và xử lý đúng rất cần thiết. Chủ động trang bị kiến thức sẽ giúp bạn tự tin hơn khi gặp tình huống khẩn cấp. Mỗi quyết định đúng đều có thể tạo ra khác biệt.

Các bước sơ cứu chấn thương đầu do ngã ngay tại chỗ

Những phút đầu sau chấn thương có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình điều trị. Hãy thực hiện các bước sơ cứu dưới đây trước khi đưa nạn nhân đến cơ sở y tế.

Bước 1: Giữ nạn nhân nằm yên và đánh giá tình trạng

Sau khi bị ngã, không nên để nạn nhân tự đứng dậy hoặc di chuyển nếu chưa đánh giá được mức độ chấn thương. Hãy giữ đầu, cổ và lưng ở tư thế thẳng để hạn chế nguy cơ tổn thương cột sống.

Quan sát xem nạn nhân còn tỉnh táo hay không bằng cách gọi tên hoặc hỏi những câu đơn giản như tên, tuổi hoặc thời gian xảy ra tai nạn. Nếu người bệnh trả lời chậm, lơ mơ hoặc không phản ứng, cần gọi 115 ngay.

Bước 2: Cầm máu nếu có vết thương hở

Nếu vùng đầu có vết thương chảy máu, hãy dùng gạc hoặc khăn sạch ép nhẹ lên vị trí chảy máu để cầm máu. Giữ lực ép vừa phải và theo dõi lượng máu chảy ra. Nếu nghi ngờ nứt hoặc lún xương sọ, không ấn mạnh trực tiếp vào trung tâm vết thương. Trong trường hợp này, chỉ nên che phủ bằng gạc sạch và chờ nhân viên y tế xử lý.

Bước 3: Chườm lạnh đối với vết sưng, bươu

Đối với chấn thương kín gây sưng hoặc bầm tím, có thể chườm lạnh để giảm đau và hạn chế sưng nề. Bọc đá trong khăn sạch rồi chườm nhẹ lên vùng tổn thương khoảng 15-20 phút mỗi lần. Không đặt đá trực tiếp lên da hoặc chườm quá lâu vì có thể gây bỏng lạnh và tổn thương mô mềm.

Bước 4: Theo dõi nhịp thở và đường thở

Quan sát nhịp thở và nới lỏng quần áo quanh cổ để người bệnh hô hấp dễ hơn. Nếu nạn nhân vẫn tỉnh, hãy tiếp tục theo dõi cho đến khi được nhân viên y tế hỗ trợ. Nếu nạn nhân nôn, cần xoay nghiêng toàn bộ cơ thể sang một bên trong khi vẫn giữ đầu, cổ và lưng thẳng hàng để tránh sặc đường thở.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa đi cấp cứu ngay

Không phải mọi chấn thương đầu đều nhẹ. Một số dấu hiệu dưới đây có thể cảnh báo tổn thương sọ não và cần được cấp cứu ngay.

Biểu hiện rối loạn ý thức và thần kinh

Người bệnh có thể mất trí nhớ tạm thời, lơ mơ, co giật hoặc bất tỉnh dù chỉ trong thời gian ngắn. Một số trường hợp còn xuất hiện đau đầu dữ dội hoặc cơn đau tăng dần theo thời gian. Nếu nạn nhân nôn nhiều lần, đặc biệt là nôn vọt, cần nhanh chóng đưa đến bệnh viện vì đây có thể là dấu hiệu tăng áp lực nội sọ.

Dấu hiệu tổn thương cấu trúc xương sọ và não

Chảy máu hoặc dịch trong suốt từ tai, mũi là dấu hiệu nghi ngờ tổn thương nền sọ. Một số người còn xuất hiện bầm tím quanh hai mắt hoặc sau tai dù không bị va đập trực tiếp vào những vị trí này. Ngoài ra, nếu hai đồng tử có kích thước không đều hoặc phản ứng với ánh sáng kém, cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay.

Rối loạn vận động và giác quan

Sau chấn thương, người bệnh có thể yếu hoặc tê một bên tay chân, đi loạng choạng, nói khó hoặc nhìn mờ. Những biểu hiện này cho thấy não có thể đã bị ảnh hưởng. Không nên chủ quan nếu các triệu chứng xuất hiện muộn sau vài giờ. Người bệnh vẫn cần được bác sĩ thăm khám và theo dõi.

Lưu ý quan trọng để tránh sai lầm khi sơ cứu 

Một số cách xử lý sai có thể khiến chấn thương trở nên nghiêm trọng hơn. Vì vậy, cần tránh các sai lầm dưới đây.

Không di chuyển nạn nhân đột ngột nếu nghi ngờ chấn thương cổ

Nếu nạn nhân đau cổ, tê tay chân hoặc bị ngã từ trên cao, cần nghĩ đến khả năng chấn thương cột sống cổ. Việc tự ý kéo, bế hoặc đỡ người bệnh dậy có thể làm tổn thương nặng hơn. Chỉ di chuyển khi khu vực xảy ra tai nạn không còn an toàn hoặc khi có nhân viên y tế hướng dẫn.

Không xoa bóp, bôi dầu nóng hoặc cạo gió lên vết sưng

Nhiều người có thói quen xoa bóp hoặc bôi dầu khi đầu bị sưng sau va đập. Tuy nhiên, nhiệt và lực tác động mạnh có thể làm mạch máu giãn ra, khiến tình trạng sưng và xuất huyết nặng hơn. Với các vết bầm tím, chườm lạnh vẫn là biện pháp phù hợp trong những giờ đầu sau chấn thương.

Không tự ý cho nạn nhân uống thuốc giảm đau

Không nên sử dụng các thuốc như Aspirin hoặc Ibuprofen khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Một số thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu nếu người bệnh bị xuất huyết trong não. Nếu đau nhiều hoặc triệu chứng kéo dài, hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được đánh giá nguyên nhân.

Không để nạn nhân ở một mình trong 24 giờ đầu

Một số biến chứng của chấn thương đầu có thể xuất hiện sau nhiều giờ. Vì vậy, người bệnh cần có người theo dõi trong ít nhất 24 giờ đầu sau tai nạn. Nếu xuất hiện đau đầu tăng dần, nôn, ngủ li bì hoặc thay đổi ý thức, cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay.

Kết luận

Tóm lại, việc nắm vững kỹ năng sơ cứu chấn thương đầu do ngã là yếu tố then chốt giúp xử trí kịp thời và hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng nguy hiểm. 

Nhằm nâng cao năng lực phản ứng nhanh trước các sự cố bất ngờ, khóa học sơ cấp cứu của Wellbeing chính là giải pháp hoàn hảo dành cho bạn. Chương trình mang đến trải nghiệm học tập chuẩn quốc tế với lộ trình lý thuyết kết hợp thực hành trực quan, dễ áp dụng vào thực tế. Đăng ký tham gia khóa học ngay hôm nay để trang bị bộ kỹ năng vô giá, chủ động bảo vệ an toàn cho bản thân và gia đình!