Cách xử lý khi bị ngất xỉu đột ngột và sai lầm cần tránh

Cách xử lý khi bị ngất xỉu đột ngột quyết định hiệu quả sơ cứu và khả năng hồi phục của người bệnh. Chỉ một vài thao tác sai cũng có thể làm tăng nguy cơ chấn thương hoặc khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn. Vì vậy, mỗi người nên chủ động trang bị kiến thức để xử lý đúng khi gặp tình huống khẩn cấp.

Hướng dẫn xử lý khi thấy người khác bị ngất xỉu đột ngột

Khi phát hiện có người ngất xỉu, cần giữ bình tĩnh và thực hiện đúng các bước sơ cứu. Xử lý đúng ngay từ đầu giúp hạn chế biến chứng và hỗ trợ nạn nhân trong thời gian chờ nhân viên y tế.

Bước 1: Đảm bảo môi trường xung quanh an toàn

Trước tiên, hãy kiểm tra khu vực xảy ra sự việc để loại bỏ các nguy cơ như dòng điện, phương tiện giao thông hoặc vật sắc nhọn. Nếu có thể, đưa nạn nhân đến nơi bằng phẳng, thoáng mát và an toàn. Đồng thời, giải tán đám đông đứng xung quanh để không khí lưu thông tốt hơn. Không gian thông thoáng cũng giúp người sơ cứu dễ quan sát và hỗ trợ nạn nhân.

Bước 2: Kiểm tra phản ứng và nhịp thở của nạn nhân

Gọi to tên hoặc lay nhẹ vai để kiểm tra xem nạn nhân còn phản ứng hay không. Tránh lay lắc mạnh vì có thể gây thêm chấn thương nếu người bệnh bị ngã. Tiếp theo, quan sát sự phập phồng của lồng ngực và kiểm tra nhịp thở. Nếu nạn nhân không thở hoặc chỉ thở ngáp, cần gọi 115 ngay và tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) nếu đã được đào tạo.

Bước 3: Đặt nạn nhân ở tư thế sơ cứu chuẩn

Nếu nạn nhân vẫn còn thở, hãy đặt nằm ngửa trên mặt phẳng và kê hai chân cao hơn tim khoảng 20-30 cm để tăng lượng máu trở về não. Đồng thời nới lỏng cổ áo, cà vạt hoặc thắt lưng giúp người bệnh dễ hô hấp hơn.

Nếu nạn nhân nôn hoặc có nguy cơ nôn, hãy nhẹ nhàng xoay người sang tư thế nằm nghiêng nhằm hạn chế sặc đường thở. Trong suốt quá trình này, tiếp tục theo dõi tình trạng của người bệnh.

Bước 4: Gọi trợ giúp y tế khi cần

Phần lớn các trường hợp ngất sẽ tỉnh lại sau một thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu nạn nhân không tỉnh sau khoảng 1 phút, khó thở, co giật hoặc có dấu hiệu bất thường khác, cần gọi 115 hoặc nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế. Đặc biệt, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có tiền sử bệnh tim mạch cần được thăm khám ngay cả khi đã tỉnh để xác định nguyên nhân gây ngất.

Nên làm gì khi bản thân có dấu hiệu sắp ngất xỉu?

Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo giúp bạn chủ động xử lý và hạn chế nguy cơ té ngã gây chấn thương.

Nhận biết các dấu hiệu cảnh báo

Trước khi ngất, nhiều người thường cảm thấy hoa mắt, chóng mặt, ù tai, đổ mồ hôi lạnh, buồn nôn hoặc chân tay bủn rủn. Một số trường hợp còn thấy mờ mắt hoặc cảm giác mất sức đột ngột. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, không nên cố gắng tiếp tục làm việc, đi lại hoặc lái xe vì nguy cơ ngã rất cao.

Các bước tự xử lý nhanh

Hãy ngồi hoặc nằm xuống ngay khi cảm thấy cơ thể sắp ngất. Nếu đang ngồi, cúi đầu thấp giữa hai đầu gối; nếu có thể nằm, hãy kê chân cao hơn tim để tăng lượng máu lên não. Sau đó, hít thở chậm và sâu, đồng thời nhờ người xung quanh hỗ trợ nếu triệu chứng không cải thiện. Chỉ đứng dậy khi cơ thể đã hoàn toàn ổn định.

Những sai lầm cần tránh khi sơ cứu người bị ngất xỉu

Nhiều thói quen tưởng chừng giúp người bệnh tỉnh lại nhanh hơn nhưng thực tế lại tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tránh các sai lầm dưới đây sẽ giúp quá trình sơ cứu an toàn và hiệu quả hơn.

Không cho nạn nhân ăn hoặc uống khi chưa tỉnh táo hoàn toàn

Người vừa ngất có thể chưa hồi phục hoàn toàn phản xạ nuốt. Nếu cho uống nước, sữa hoặc ăn ngay, thức ăn và chất lỏng có nguy cơ đi vào đường thở, gây sặc hoặc ngạt. Chỉ cho nạn nhân ăn hoặc uống khi đã tỉnh táo, ngồi dậy được và có thể nuốt bình thường. Nếu người bệnh vẫn còn lơ mơ, hãy tiếp tục theo dõi và chờ nhân viên y tế hướng dẫn.

Không dùng các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng

Một số mẹo như cạo gió, giật tóc, véo mạnh, nhỏ nước chanh hoặc nước gừng vào miệng vẫn được nhiều người truyền tai nhau. Tuy nhiên, các biện pháp này chưa được chứng minh có hiệu quả trong xử trí ngất xỉu.

Thay vì áp dụng mẹo dân gian, hãy tập trung kiểm tra ý thức, nhịp thở và đặt nạn nhân ở tư thế sơ cứu đúng. Đây mới là những bước giúp đảm bảo an toàn trong thời gian chờ người bệnh hồi phục.

Không đỡ nạn nhân ngồi dậy đột ngột khi vừa tỉnh

Ngay sau khi tỉnh lại, huyết áp của người bệnh có thể vẫn chưa ổn định. Nếu vội vàng đỡ ngồi hoặc đứng dậy, họ rất dễ chóng mặt và ngất lần thứ hai. Nên để người bệnh nằm nghỉ thêm vài phút rồi từ từ chuyển sang tư thế ngồi. Chỉ nên đứng dậy khi cơ thể đã hoàn toàn ổn định và không còn cảm giác choáng váng.

Câu hỏi thường gặp về cách xử lý khi bị ngất xỉu đột ngột

Bên cạnh các bước sơ cứu, nhiều người vẫn còn băn khoăn về một số cách xử lý thường gặp. Dưới đây là những câu hỏi được quan tâm nhiều nhất.

Có nên bấm huyệt nhân trung khi thấy người bị ngất không?

Hiện chưa có bằng chứng cho thấy bấm huyệt Nhân trung là biện pháp sơ cứu ngất xỉu hiệu quả. Việc bấm quá mạnh còn có thể gây đau hoặc làm trầy xước vùng da quanh mũi và môi. Thay vào đó, hãy ưu tiên đặt nạn nhân ở tư thế phù hợp, theo dõi nhịp thở và gọi cấp cứu nếu người bệnh không tỉnh lại hoặc có dấu hiệu bất thường.

Người bị hạ đường huyết gây ngất nên làm gì sau khi tỉnh?

Nếu xác định nguyên nhân ngất do hạ đường huyết và người bệnh đã tỉnh táo hoàn toàn, có thể cho uống nước đường, nước trái cây hoặc ăn một ít bánh, kẹo để bổ sung đường huyết. Sau khi hồi phục, người bệnh vẫn nên nghỉ ngơi và theo dõi thêm. Nếu triệu chứng tái diễn hoặc không cải thiện, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra và điều trị.

Kết luận

Hiểu đúng cách xử lý khi bị ngất xỉu đột ngột sẽ giúp bạn bình tĩnh đưa ra quyết định đúng trong những phút đầu quan trọng. Chỉ một thao tác phù hợp cũng có thể tạo ra khác biệt lớn cho người bệnh. Trang bị thêm kỹ năng thực hành tại khóa học sơ cấp cứu của Wellbeing để sẵn sàng ứng phó khi cần.