Các khóa học đã đăng ký

Sơ cấp cứu nạn nhân chấn thương cột sống – Hãy nhớ các nguyên tắc sau đây! ( Phần 1) |Wellbeing

Nguyễn Thị Hiên| Điều phối Dự án Sơ cứu nhanh – Giành sự sống

Tổ chức Giáo dục sức khỏe Wellbeing

Chấn thương cột sống có thể liên quan đến một hoặc nhiều phần của lưng hoặc cổ.Các xương (các đốt sống), đĩa đệm phân cách các đốt sống, các cơ xung quanh và những dây chằng, hoặc tủy sống và những dây thần kinh phân nhánh. Trong chấn thương cột sống nguy cơ nghiêm trọng nhất là tổn thương tủy sống. Tổn thương này có thể dẫn đến mất chức năng  hoặc cảm giác ở vùng dưới tổn thương. Các mảnh xương gãy hoặc lực tác động mạnh có thể làm tổn thương tạm thời tủy sống hoặc rễ thần kinh. Nếu tủy bị cắt rời một phần hoặc hoàn toàn, tổn thương có thể vĩnh viễn.

chan-thuong-cot-song-wellbeing

1.Giải phẫu cột sống

1.1.Tủy sống

chan-thuong-cot-song-wellbeing

Tủy sống là phần nối dài của hệ thần kinh trung ương (TKTW).Thần kinh trung ương bao gồm não bộ và tủy sống. Tủy sống bắt đầu từ phía dưới thân não (từ dưới hành tủy) và kết thúc ở vùng thấp của lưng. Đoạn cuối tủy sống nhỏ dần và tạo thành hình chóp nón và được gọi là chóp tủy.

Về mặt giải phẫu, tủy sống bắt đầu từ đỉnh của đốt sống cổ cao nhất (đốt sống cổ C1) cho đến đốt sống thắt lưng L1. Đốt sống thắt lưng L1 là đốt sống thắt lưng cao nhất của cột sống thắt lưng, ngay dưới xương lồng ngực. Tủy sống dài khoảng 45 cm (18 inche) và có dạng hình trụ. Tủy sống đoạn cổ và thắt lưng phình to ra. Tại đỉnh của chóp tủy có một sợi xơ đi ra và kéo dài đến vùng chậu gọi là dây tận.

Tại vị trí tận cùng của tủy sống (chóp tủy), có nhiều rễ thần kinh đi ra, được gọi là các rễ thần kinh chùm đuôi ngựa. Tên gọi rễ thần kinh chùm đuôi ngựa được dịch từ tiếng latin “horse’s tail” (Các nhà giải phẫu đầu tiên đã nhận thấy rằng các rễ thần kinh này nhìn giống đuôi con ngựa).

Dịch não tủy (DNT) bao quanh tủy sống. Dịch não tủy được chứa trong ba lớp màng bảo vệ được gọi là màng não (màng cứng, màng nhện và màng nuôi).

1.2.Cột sống

chan-thuong-cot-song-wellbeing

Tủy sống chạy dọc theo bên trong cột sống. Cột sống gồm 33 xương khác nhau được gọi là xương đốt sống. Có năm đốt sống dính vào nhau tạo thành xương cùng (một phần của khung chậu) và bốn đốt sống nhỏ cuối cùng dính vào nhau tạo thành xương cụt (xương đuôi).

Cột sống được chia làm bốn phần, không bao gồm xương cụt (xương đuôi):

chan-thuong-sot-song-wellbeing

  • Cột sống cổ(từ C1 đến C7, định vị tại vùng cổ)
  • Cột sống ngực(từ T1 đến T12, định vị tại vùng lưng cao hoặc ngực và liên kết với xương lồng ngực)
  • Cột sống thắt lưng(từ L1 đến L5, định vị tại vùng lưng thấp hay thắt lưng)
  • Cột sống cùng(từ S1 đến S5, định vị tại vùng chậu).

Giữa các thân đốt sống (ngoại trừ giữa đốt sống cổ C1 và C2) có các đĩa đệm. Đây là một cấu trúc nâng đỡ cho cột sống. Đĩa đệm có hình bầu dục, với lớp vỏ ngoài (vòng xơ) dai, chắc bao quanh chất mềm được gọi là nhân đệm. Các đĩa đệm thực hiện chức năng hấp thu, triệt tiêu các lực tác động lên cột sống. Các dây chằng liên lết các đốt sống cũng là một cấu trúc nâng đỡ cho cột sống.

2.Nguyên nhân dẫn đến chấn thương cột sống

  • Nếu bệnh nhân bị tác động bất thường lên lưng hoặc cổ, và đặc biệt có bất kỳ thay đổi nào về cảm giác hoặc hạn chế vận động thì cần nghi ngờ rằng có chấn thương cột sống.
  • Nếu va chạm liên quan đến cúi mạnh về phía trước hoặc phía sau, hoặc xoắn vặn cột sống, bạn phải giả định rằng nạn nhân đã bị chấn thương cột sống. Bạn phải có những chăm sóc đặc biệt để tránh những vận động không cần thiết của đầu, cổ và cột sống ở mọi thời điểm.
  • Mặc dù chấn thương tủy sống có thể xảy ra mà không có tổn thương đốt sống nào, gãy cột sống làm tăng nguy cơ lên đáng kể. Những vùng dễ bị tổn thương nhất là những xương ở cổ và ở phần dưới của lưng.

Bất kể va chạm nào dưới đây đều cảnh báo bạn đến một chấn thương cột sống:

  • Ngã cao, Ví dụ ngã thang, ngã từ trên cây, ngã từ mái nhà,…
  • Ngã không lường trước, Ví dụ, khi đang tập thể hình hoặc nhào lộn.
  • Nhảy để lặn xuống một bể nông và va phải đáy
  • Ngã từ trên ngựa hoặc xe máy
  • Ngã khi tranh giành trong đánh bóng rổ
  • Sự giảm tốc đột ngột khi trên xe chạy bằng động cơ
  • Vật nặng rơi vào lưng
  • Chấn thương vùng đầu hoặc mặt

Xem thêm :

Sơ cấp cứu nạn nhân chấn thương cột sống – Hãy nhớ các nguyên tắc sau đây! ( Phần 2)

Đau lưng – Đã bao giờ bạn gặp phải

 

X
Hỏi-đáp
Đăng ký ngay