Các khóa học đã đăng ký

Nhóm máu và những điều bạn cần biết | Wellbeing

BS Nguyễn Hoàng Nguyên | Điều phối Dự án Sơ cứu nhanh – Giành sự sống

Tổ chức Giáo dục sức khỏe Wellbeing

Nhóm máu được phân chia dựa theo các kháng nguyên trên bề mặt hồng cầu. Hệ thống nhóm kháng nguyên ABO trên bề mặt hồng cầu đóng vai trò đặc biệt quan trong trong truyền máu, do đó nhóm máu được phân loại thành 4 nhóm là A, B, AB và O.

hong-cau-wellbeing

1. Nhóm máu và những điều cần biết.

1.1 Kháng nguyên A và B.

Trên bề mặt hồng cầu (một trong ba loại tế bào máu) có chứa các kháng nguyên – phân tử mà hệ thống miễn dịch có thể đáp ứng. Có khoảng 30 kháng nguyên thường gặp và hàng trăm kháng nguyên hiếm khác ở trên màng hồng câu. Tuy nhiên có hai nhóm kháng nguyên đặc biệt quan trọng có thể gây ra các phản ứng trong truyền máu, đó là hệ thống ABO và hệ thống Rh.

Dựa trên sự có mặt của kháng nguyên A và B người ta chia nhóm máu thành 4 loại:

- Nhóm máu O: Không có kháng nguyên A và B trên hồng cầu

- Nhóm máu A: Có kháng nguyên A trên hồng cầu

- Nhóm máu B: Có kháng nguyên B trên hồng cầu

- Nhóm máu AB: Có kháng nguyên AB trên hồng cầu.

Ở Việt Nam, người có nhóm máu O chiếm khoảng 42,1%, nhóm B khoảng 30,1%, nhóm A khoảng 21,2% và nhóm AB khoảng 6,6%.

nhom-mau-wellbeing

1.2 Kháng thể nhóm máu

Kháng thể là những phân tử quan trọng của hệ thống miễn dịch, giúp chúng ta chống lại những tác nhân từ bên ngoài như vi khuẩn, virus hoặc các phân tử lạ. Các kháng thể nhóm máu có thể gắn với kháng nguyên trên bề mặt hồng cồng làm cho các hồng cầu này bị ngưng kết và phá hủy.

Một người nhóm máu A sẽ không có kháng thể anti-A trong huyết tương. Tương tự, một người có nhóm máu B thì sẽ không có kháng thể anti-B trong huyết tương. Như vậy, người có nhóm máu O thì có cả 2 kháng thể anti-A và anti-B trong huyết tương; người có nhóm máu AB thì không có cả 2 kháng thể này trong huyết tương.

2. Vậy truyền nhầm nhóm máu thì sẽ có những tai biến gì?

Khi truyền nhầm nhóm máu, các kháng thể ở huyết tương người nhận có thể phản ứng với kháng nguyên ở hồng cầu người cho từ đó tạo thành những khối kết dính được gọi là khối ngưng kết hồng cầu. Những khối này bịt kín những mạch máu nhỏ trong hệ tuần hoàn. Người được truyền máu sẽ có những cảm giác như nóng tại chỗ truyền máu, cảm giác ớn lạnh, sốt và đau ở lưng, hai bên sườn… Các khối ngưng kết này sẽ được tế bào bạch cầu phá hủy và giải phòng hemoglobin – nhân hồng cầu vào huyết tương.

Ngoài ra, khi truyền nhầm nhóm máu thì sẽ kích hoạt những phản ứng gây tan máu hàng loạt trong cơ thể. Nguyên nhân là do các kháng thể hoạt hóa hệ thống miễn dịch trong cơ thể, hệ thống này giải phóng ra các men tiêu protein làm vỡ màng hồng cầu. Phản ứng tan máu này thường xảy ra chậm, sau khi tan máu

Suy thận cấp là nguyên nhân gây tử vong cho bệnh nhân khi truyền nhầm nhóm máu. Nguyên nhân của suy thân cấp gồm:

- Phản ứng kháng nguyên – kháng thể làm giải phóng chất độc, chất này gây co mạch thận làm thận bị thiếu máu

- Giảm số lượng hồng cầu do tan máu hàng loạt kết hợp với chất độc từ kháng nguyên kháng thể gây nên shock giảm thể tích tuần hoàn. Huyết áp xuống rất thấp làm giảm lượng máu đi qua thận

- Hemoglobin tự do trong huyết tương lắng đọng tại thận và làm tắc các ống thận.

Xét nghiệm nhóm máu cẩn thận trước khi truyền máu là sẽ làm giảm các tai biến do truyền nhầm nhóm máu.

3. Vậy nhóm máu sẽ được truyền như thế nào?

Lý tưởng nhất vẫn sẽ làm nhóm máu người cho giống với nhóm máu người nhận để hạn chế tối đa các tai biến do truyền máu gây ra. Thực hiện xét nghiệm nhóm máu phù hơp cùng với phản ứng chéo là những điều bắt buộc cần thực hiện trước khi truyền máu.

Tuy nhiên, trong những trường hợp khẩn cấp, truyền máu mà không cùng nhóm máu vẫn được tiến hành. Vậy những nhóm máu nào có thể được truyền cho nhóm máu khác:

- Người mang nhóm máu O chỉ có thể nhận nhóm máu O

- Người mang nhóm máu A có thể nhận cả nhóm máu O

- Người mang nhóm máu B có thể nhận cả nhóm máu O

- Người mang nhóm máu AB có thể nhận cả nhóm máu A, B và O.

so-do-truyen-mau-wellbeing

Xem thêm:

Sốc do mất máu – tình trạng nguy hiểm tính mạng

Mạch máu bị tổn thương lành lại như thế nào

Chảy máu ngoài ồ ạt và cách xử trí

X
Hỏi-đáp
Đăng ký ngay