Các khóa học đã đăng ký

Đột quỵ ở trẻ em (phần 1): Định nghĩa và nguyên nhân | Wellbeing

wellbeing-dot-quy

Trịnh Hương Ly – Chuyên gia tập huấn Sơ cấp cứu

Tổ chức Giáo dục Sức khỏe Wellbeing

Đột quỵ thường được xem là “căn bệnh của tuổi già”, ít ai nghĩ rằng trẻ em cũng có thể bị đột quỵ. Trên thực tế, đột quỵ ở trẻ em là hoàn toàn có thể xảy ra. Thuật ngữ “đột quỵ ở trẻ em” bao gồm các trường hợp đột quỵ ở trẻ từ 28 tuần tuổi thai cho đến 18 tuổi. Sự ảnh hưởng của đột quỵ đến các đối tượng trẻ là khác nhau, tùy theo độ tuổi của trẻ.

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ (tiếng Anh: stroke hoặc brain attack) là hiện tượng xảy ra khi đường máu truyền lên não bị dừng lại, ngay cả chỉ trong vài giây. Nhiều người nghĩ rằng đột quỵ là vấn đề xảy ra ở tim, nhưng thực sự não mới là cơ quan gặp nguy hiểm. Máu mang oxy và các thành phần khác đến các cơ quan trong cơ thể, bao gồm cả bộ não. Khi có cản trở hay vấn đề xảy ra khiến máu không thể lên nuôi não, các tế bào não sẽ chết. Điều này hoàn toàn có thể phá hủy bộ não và khiến cho cơ thể con người ngừng hoạt động. Có 2 lí do chính gây ra đột quỵ là nhồi máu cục bộ và chảy máu não. Nhồi máu cục bộ là khi trong mạch máu xuất hiện cục máu đông, gây bít tắc, ngăn đường truyền máu từ tim lên não. Chảy máu não là khi máu bị tràn vào não do vỡ mạch máu.

wellbeing-dot-quy

Đột quỵ ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?

Đột quỵ xảy ra ở bán cầu não trái sẽ ảnh hưởng đển nửa cơ thể bên phải, có thể bao gồm các vấn đề:

  • Khó khăn khi nói và sử dụng ngôn ngữ
  • Khả năng đọc, viết và tiếp thu các thông tin mới
  • Khả năng tính toán, tổ chức, phân tích

Đột quỵ xảy ra ở bán cầu não phải sẽ ảnh hưởng đến nửa cơ thể bên trái, có thể bao gồm các vấn đề:

  • Gặp vấn đề trong xác định chiều sâu và phương hướng, như lên – xuống, trước – sau
  • Mất khả năng sáng tạo, như vẽ tranh, cảm thụ nghệ thuật và âm nhạc.
  • Mất khả năng nhận diện cảm xúc trong giọng nói của người khác.

Não bộ của con người có các phân khu khác nhau chịu trách nhiệm điều khiển cách cơ thể hoạt động và cảm nhận. Khi đột quỵ phá hủy các vùng nhất định của bộ não, thì bộ phận cơ thể tương ứng sẽ không thể hoạt động bình thường như trước. Điều này có thể gây ra các vấn đề về di chuyển, giao tiếp, quan sát hay cảm nhận. Bệnh nhân đột quỵ cũng có thể gặp khó khăn trong các hoạt động chăm sóc cơ thể cơ bản như tắm gội, thay quần áo, ăn uống, nuốt, ghi nhớ, hiểu và cảm nhận những thứ quen thuộc xung quanh.

Một bệnh nhân từng bị đột quỵ có thể có những thay đổi về cả thể chất và cảm xúc. Tùy thuộc vào mức độ não bộ bị phá hủy và bộ phận cơ thể bị ảnh hưởng, bệnh nhân bị đột quỵ có thể có các vấn đề :

Quan sát - Seeing

Ngủ – Sleeping

Co giật – Having seizures

Kiểm soát bàng quang hoặc ruột -  Controlling your bladder or bowels

Chuyển động cơ thể – Moving parts of your body

Đau đớn - Pain

Đầy hơi - Fatigue

Tư duy - Thinking

Ghi nhớ - Memory

Lo âu, phiền muộn - Depression

 

Nếu một người đã từng bị đột quỵ, người đó hoàn toàn có nguy cơ bị đột quỵ lại trong tương lai.

Trẻ em cũng có thể bị đột quỵ

Trên thực tế, hầu hết mọi người nghĩ rằng đột quỵ chỉ xảy ra ở người trưởng thành, đặc biệt là những người lớn tuổi. Nhưng trẻ em cũng có thể bị đột quỵ, bất kể ở tuổi nào, kể cả chưa sinh.

Đột quỵ ở trẻ em xảy ra nhiều nhất trong tháng đầu tiên sau sinh. Những ca này được gọi là đột quỵ sơ sinh (hoặc đột quỵ chu sinh). Hầu hết đột quỵ sơ sinh xảy ra trong ca sinh hoặc ngay sau khi sinh, khi em bé không có đủ oxy trong quá trình sinh. Đột quỵ cũng có thể xảy ra ở các trẻ lớn hơn, do nhồi máu cục bộ hoặc chảy máu não.

Nguyên nhân đột quỵ ở trẻ em

Tìm hiểu nguyễn nhân đột quỵ ở trẻ em có thể rất khó khăn. Khác với đột quỵ ở người lớn, nguyên nhân gây ra đột quỵ ở trẻ em đa dạng hơn.

Thiếu máu cục bộ là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra đột quỵ ở trẻ em. Chúng thường liên quan đến các nguyên nhân sau :

  • Thiếu oxy khi sinh.
  • Khuyết tật tim bẩm sinh
  • Bệnh hồng cầu hình liềm (phá hủy tế bào máu và chặn các mạch máu)
  • Chấn thương động mạch.
  • Mất nước
  • Rối loạn di chuyền như bệnh Moyamoya, một căn bệnh hiếm gặp ảnh hưởng đến động mạch mão.
  • Nhiễm trùng, chẳng hạn như trẻ bị viêm màng não hoặc thủy đậu

Một số tác nhân ảnh hưởng đến mẹ trong thời kì mang thai cũng có thể gây ra đột quỵ do thiếu máu cục bộ ở trẻ trước hoặc sau sinh. Có thể là :

  • Tiền sản giật (huyết áo cao khi mang thai có thể gây sưng ở tay, chân)
  • Vỡ ối sớm (khi sản phụ vỡ ối sớm hơn 24 giờ trước khi quá trình sinh bắt đầu)
  • Tiểu đường
  • Nhiễm trùng
  • Lạm dụng thuốc
  • Các vấn đề với nhau thai làm giảm nguồn cung cấp oxy cho thai nhi

Tổng hợp: American Heart Association, UK Stroke Association, Kids Health from Nemours

Xem thêm: Đột quỵ ở trẻ em (phần 2): Dấu hiệu và cách xử lý 

X
Hỏi-đáp
Đăng ký ngay